તેજીને ટકોરો ➖ જેને લાગતું વળગતું હોય એ સમજે!

વિખ્યાત વૈજ્ઞાનિક બેન્જામીન ફ્રેન્કલીન સમયનું મૂલ્ય જાણતાં હતા. પોતાની પ્રત્યેક ક્ષણનો ઉપયોગ કરનાર વૈજ્ઞાનિક એક ગ્રંથભંડાર ધરાવતાં હતા. એક વાર એક વ્યક્તિ પુસ્તક ખરીદવા આવી અને એણે કાઉન્ટર પર ઉભેલા કર્મચારીને પૂછ્યું, "અરે ભાઈ! આ પુસ્તકની કિંમત કેટલી છે?"

પુસ્તક જોઈ નોકરે કહ્યું, "સાહેબ, એક ડોલર!"

"ઓહ! આની કિંમત એ....ક ડોલર? કંઈક સહેજ ઓછી કરોને!"

કર્મચારીએ કહ્યું, "સાહેબ, અમારી દુકાનમાં આ રીતે ભાવતાલ કરવાનો વ્યવહાર નથી! અને આવી પ્રથા નથી. એથી જો આપને આ પુસ્તક ખરીદવું હોય તો આપશ્રીએ એક ડોલર આપવો પડશે!"

ગ્રાહકને ખ્યાલ હતો કે આ બેન્જામીન ફ્રેન્કલીનનો ગ્રંથભંડાર છે એટલે તેણે પૂછ્યું, "અંદર મિસ્ટર ફ્રેન્કલીન છે? જરા બોલાવો તો?

કર્મચારીએ કહ્યું, "તેઓ મહત્વના કામમાં ડૂબેલા છે. આપને ખરેખર શું એમનું જરૂરી કોઈ કામ છે? તો જ એમને હું બોલાવું!"

પેલા ગ્રાહકે કહ્યું, "હા, બહુ જ જરૂરી કામ છે, પ્લીઝ એમને બહાર બોલાવો!"

પોતાનું કામ અટકાવીને બેન્જામીન ફ્રેન્કલીન બહાર આવ્યા. ત્યારે પેલા ગ્રાહકે ફરી એ જ પુસ્તક બતાવીને પૂછ્યું, "મિ. ફ્રેન્કલીન, આ પુસ્તકની ઓછામાં ઓછી કિંમત કેટલી?"

બેન્જામીન ફ્રેન્કલીને કહ્યું, "સવા ડોલર!"

ગ્રાહક આશ્ચર્યથી ઉછળ્યો અને બોલ્યો, "અરે, ખરાં છો તમે! તમારા કર્મચારીએ મને હમણાં જ આ પુસ્તકના એક ડોલર કહ્યા અને તમે સવા ડોલર કહો છો??!!"

ફ્રેન્કલીને કહ્યું, "વાત સાચી છે! એ ભાઈએ તમને એક ડોલર કહ્યા જ હશે. પણ આપે મને બહાર બોલાવ્યો. મારે કામ છોડીને આવવું પડ્યું. અને આપે મને ફરી એ જ પુસ્તકનો ભાવ પૂછ્યો! મારો સમય અને કામ બગડ્યુ તેથી આની કિંમત સવા ડોલર!"

ગ્રાહક હવે થોડો મૂંઝાયો, પોતાની વાત સમેટતાં તેણે કહ્યું, " બસ! હવે આપ મને છેલ્લીવાર એની ઓછાંમાં ઓછી કિંમત બતાવી દો, એટલે હું લઈ લઉં. મારે ઝાઝી રકઝક કરવી નથી. મારો પણ સમય વ્યર્થ થઈ રહ્યો છે! એક વાર આપ એની પાક્કી કિંમત કહી દો!"

બેન્જામીન ફ્રેન્કલીને કહ્યું, "મહાશય, દોઢ ડોલર!"

ગ્રાહકે કહ્યું, "કેવી વિચિત્ર વાત! હજું હમણાં જ તો મને તમે સવા ડોલરમાં આપવા તૈયાર થયા હતા અને હવે આપ જ એના દોઢ ડોલર કહો છો?"

બેન્જામીન ફ્રેન્કલીન બોલ્યા, "હા, મેં પહેલા સવા ડોલર જ કહ્યા હતાં, પણ હવે દોઢ ડોલર થશે! જેમ જેમ તમે વ્યર્થ સવાલો પૂછીને મારો સમય બરબાદ કરશો, તેમ તેમ પુસ્તકની કિંમત ઉપર મારા આ વ્યર્થ થયેલા સમયનું મૂલ્ય વધતું જશે."

પરિસ્થિતિનો ક્યાસ કાઢી પેલા ગ્રાહકે ચુપચાપ દોઢ ડોલર આપી પેલું પુસ્તક ખરીદી ચાલતી પકડી!!

➖ ડો. કાર્તિક શાહ