"શબ્દ-સંપુટ"------ પ્રેરક પ્રસંગો નો સંગ્રહ

કપ-રકાબી સાફ કરનાર આ કાઠિયાવાડી છોકરો બન્યો વૈશ્વિક હસ્તી અમરેલી જીલ્લામાં આવેલું ખીજડીયા જંકશન નામનું સાવ નાનું એવું ગામ. આ ગામના જંકશન પર રેલ્વેનું ક્રોસીંગ થતુ હતું આથી રેલ્વેમાં મુસાફરી કરતા લોકો સિવાય બહુ ઓછા આ ગામને ઓળખતા હશે. અમરેલીમાં શિક્ષક તરીકે નોકરી કરતા બે મિત્રો શિવરાત્રીનો મેળો કરવા માટે રેલ્વેમાં જુનાગઢ જઇ રહ્યા હતા. અમરેલીથી જુનાગઢ જતા વચ્ચે આ ખીજડીયા જંકશન આવે. અહીં રેલ્વેનું ક્રોસીંગ હોવાથી લગભગ અડધો કલાક ટ્રેન ઉભી રહે. બંને શિક્ષકો પ્લેટફોર્મ પર ચા પીવા માટે એક લારી પર ગયા. ચાની લારી પર 12 વર્ષનો એક છોકરો કપ રકાબી સાફ કરી રહ્યો હતો. શિક્ષકે ચાની લારી વાળાને આ છોકરા વિષે પુછ્યુ એટલે એમણે કહ્યુ , ” સાહેબ, મારો જ દિકરો છે પણ એને ભણવાનું નથી ગમતુ એટલે અહીંયા મને મદદ કરે છે.” ચા પીધા પછી આ શિક્ષકે છોકરાને બોલાવીને પુછ્યુ , ” બેટા , તને ભણવાનું નથી ગમતુ તો પછી શું ગમે છે ?” છોકરાએ કહ્યુ , “સાહેબ , મને ચિત્રો દોરવા ખુબ ગમે. જુઓ મારા દોરેલા આ ચિત્રો.” સિગારેટના ખાલી બોક્સ પર દોરેલા ચિત્રો જોઇને શિક્ષકો દંગ રહી ગયા. એમણે ચાની લારી વાળા ભાઇને કહ્યુ , ” આ છોક...

બિહારના રહેવાસી ડો. મોતીર રહેમાને ત્રણ વિષયમાં અનુસ્નાતક અને ઇતિહાસમાં પીએચડી કર્યું છે. એના પપ્પા પોલીસ સબ ઇન્સપેક્ટર હતા એટલે રહેમાનને આઇપીએસ ઓફિસર બનવાની ઈચ્છા હતી. અભ્યાસ પૂરો કરીને આઇપીએસ બનવા માટે યુપીએસસીની પરીક્ષા આપી પણ સફળતા ના મળી. રહેમાને બીજી નાની મોટી પરીક્ષાઓ પાસ કરી પણ આઇપીએસ બનવાનું સપનું અધૂરું રહી ગયું. સપનું પૂરું ના થવાથી હતાશ થવાના બદલે રહેમાને બીજાના સપનાઓને સાકાર કરવા માટે એક અભિયાન ચાલુ કર્યું. રહેમાને એક સાવ સામાન્ય મકાનમાં વિદ્યાર્થીઓને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરાવવા માટે કોચિંગ કલાસ શરુ કર્યાં. એકદિવસ એક છોકરો આ કોચિંગ સેન્ટર પર આવ્યો. ખુબ ગરીબ પરિવારના આ છોકરાના પિતા પણ અવસાન પામ્યા હતા. છોકરાને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરવી હતી પણ કલાસની ફી ભરવા માટે કોઈ રકમ નહોતી. એની માં પારકા ઘરના કામ કરીને માંડ માંડ બે ટંક ખાવાની વ્યવસ્થા કરી શકતી એમાં છોકરાની કલાસની ફી કેમ ભરવી ? ડો. રહેમાને જોયું કે છોકરો બહુ હોશિયાર છે અને મહેનત કરે તો યુપીએસસી પણ પાસ કરી શકે તેમ છે એટલે એમણે પેલા છોકરાને કહ્યું, "બેટા, હું તને મફતમાં તો નહિ ભણાવું. તાર...

આજે સાંજના સમયે એક મિત્રની ઓફિસ પર બેઠો હતો. મારા એ મિત્ર રોકાણ સલાહકાર તરીકે કામ કરે છે. એને ઓફિસમાં આસિસ્ટન્ટ તરીકે અને કાઉન્સેલર તરીકે એક વ્યક્તિ રાખવી હતી એટલે ઇન્ટરવ્યૂ ચાલતા હતા. બે છોકરીઓ ઇન્ટરવ્યૂ આપવા આવી. બી.કોમ. કરેલું હતું અને શેરબજારની કંપનીમાં નોકરી કરતી હતી. મિત્રએ એક પ્રશ્ન પૂછયો, "બેન્કવાળા 7% વ્યાજ આપે અને જો સારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરે તો 10% વ્યાજ મળે. કોઈ ભાઈને 1,80,000નું રોકાણ કરવું હોય તો મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવાથી એને 3%નો ફાયદો થાય એ તમારે રૂપિયામાં કહેવો હોય તો કેટલા રૂપિયાનો એને વર્ષે ફાયદો થાય ? " કોમર્સ ગ્રેજ્યુએટ આ બંને યુવતિઓ એકબીજાના મોઢા જોવા માંડી. મિત્રએ સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું, "1,80,000નું 3% લેખે એક વર્ષનું વ્યાજ કેટલું થાય ?" એક યુવતીએ પોતાની વિદ્વતા પ્રગટ કરતા કહ્યું, "સર, કેલ્ક્યુલેટર વગર કેવી રીતે ગણી શકાય ?" થોડું વિચાર્યું પણ જવાબ તો ના જ આવડ્યો. છેવટે આ છોકરીઓએ પૂછ્યું કે અમને પગાર કેટલો આપશો ? મિત્રએ કહ્યું હું મહિને 6000 આપી શકું. પેલી બન્ને યુવતિઓ "અમે વિચારીને જવાબ આપશું" એમ કહીને ...

ચમત્કાર તો તમે પણ કરી જ શકો છો ..! એક માણસ બૅન્કમાં ગયો. પોતાના અકાઉન્ટમાંથી થોડીક રકમ ઉપાડવા માટે સેલ્ફનો ચેક લઈને તે કાઉન્ટર પાસે ઊભો રહ્યો. એ વખતે કૅશિયર થોડે દૂર સ્ટાફના બીજા મિત્રો સાથે ટોળટપ્પાં કરવામાં બિઝી હતો. પંદર-વીસ મિનિટ સુધી પેલો માણસ રાહ જોતો રહ્યો. તે મનમાં અકળાઈ રહ્યો હતો : કૅશિયર કેવો બિનજવાબદાર છે ! દૂરથી તેને કાઉન્ટર પાસે ઊભેલો આ માણસ દેખાતો હતો છતાં તેને કશી પરવા નહોતી. ડ્યૂટી-અવર્સ દરમ્યાન સ્ટાફમિત્રો ગપ્પાં મારીને ક્લાયન્ટને હેરાન કરે એ નિયમવિરુદ્ધ હતું. પેલા માણસનો રોષ વધતો જતો હોવા છતાં તે ખામોશ રહ્યો. તેણે વિચારી લીધું કે આ કૅશિયરને અવશ્ય પાઠ ભણાવવો પડશે. એ દિવસે પૈસા લઈને તે કશું જ બોલ્યા વગર ઘરે પાછો આવ્યો. પછી તેણે કૅશિયરના નામે બૅન્કના સરનામે એક સાદો પત્ર લખ્યો. એ પત્રમાં કોઈ પણ પ્રકારનો રોષ ન આવી જાય એની તેણે ચીવટ રાખી. તેણે માત્ર એટલું જ લખ્યું હતું, ‘ ગઈ કાલે હું મારા સેવિંગ્સ અકાઉન્ટમાંથી રકમ ઉપાડવા બેન્કમાં આવ્યો ત્યારે તમે તમારા સ્ટાફમિત્રો સાથે કશીક અગત્યની ચર્ચામાં મગ્ન હતા, છતાં મને માત્ર પચ્ચીસ મિનિટમાં જ રકમ મળી ગઈ. બીજી કોઈ...

(૨૮.૦૭.૧૯૫૮-૨૮.૦૬.૧૯૮૧) કેનેડામાં રહેતો એક બાળક કેન્સરના રોગનો ભોગ બન્યો. કેન્સરને આગળ વધતું અટકાવવા માટે એનો એક પગ કાપી નાખવામાં આવ્યો. નાની વયમાં જ એક પગ ગુમાવવાથી આ બાળક નિરાસ થઇ ગયો હતો. હોસ્પીટલની પથારીમાં પડ્યો પડ્યો એ પોતાના ધુંધળા ભવિષ્યનો વિચાર કરીને ગભરાય રહ્યો હતો બાળકની ખબર પુછવા માટે એના એક શિક્ષક આવ્યા. શિક્ષક પોતાની સાથે એક સામયિક લાવ્યા હતા. સામયિકમા ન્યુયોર્ક મેરોથોન પુરી કરનાર ડીક ટોમની જીવન કહાની છપાયેલી હતી. ડીક ટોમ એક પગે અપંગ હતો આમ છતા આત્મવિશ્વાસ અને હિંમતના સહારે એણે મેરેથોન જેવી લાંબા અંતરની દોડ પુરી કરી હતી એની રસપ્રદ વાતો આ સામયિકમાં છપાયેલી હતી . ડીક ટોમની આ આત્મવિશ્વાસની કથા વાંચીને પેલા બાળકને પણ કંઇક નવું કરવાની ઇચ્છા થઇ. જો ડીક ટોમ અપંગ હોવા છતા દોડી શકતો હોય તો હું પણ જે ધારુ તે કરી શકુ ! આવા વિચારે એ બાળકમાં એક નવી ચેતના જ્ન્માવી. એ છેલ્લા કેટલાક સમયથી હોસ્પીટલમાં હોવાથી અહીં એણે કેન્સરથી પીડાતા અનેક બાળ દર્દીઓની વ્યથા પોતાની સગી આંખે જોઇ હતી. એણે વિચાર્યુ કે મારે કેન્સર નિદાનના સંશોધન માટે 1 મિલિયન ડોલરનું ભંડોળ એકઠું કરવું છે અને આ માટે હુ...

એક પુત્ર આવો પણ (બે મિનિટનો સમય કાઢીને પૂરી વાર્તા વાંચજો જેથી તમે સમજી શકો) “મોમ, હું થોડા મહિનાઓ માટે વિદેશ જવાનો છું. મેં તારા રહેવાની વ્યવસ્થા કરી દીધી છે.” લગભગ 32 વર્ષના, અવિવાહિત ડૉક્ટર સુદીપે મોડી રાત્રે ઘરે પહોચતાવેંત જણાવ્યું હતું. “દીકરા, તારે વિદેશ જવું જરૂરી છે?” માતાએ બેચેન અને ગભરાતા અવાજે કહ્યું. “મમ્મી, મારે ઈંગ્લેન્ડમાં અમુક વિષયો ઉપર સંશોધન કરવા જવાનું છે. આમ પણ થોડાક જ મહિનાઓની તો વાત છે.” સુદીપ જણાવ્યું હતું. “જેવી તારી મરજી”, મરેલા અવાજમાં માતાએ કહ્યું. બે દિવસમાં સુદીપ તેની માતા પ્રભાદેવીને પડોશી શહેરના વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવ્યો. શરુ શરુમાં વૃધ્ધાશ્રમમાં દરેક વૃદ્ધનાં ચહેરા પર જીવન માટે હતાશા અને નિરાશા હોય છે. પરંતુ, પ્રભાદેવીના ચહેરા પર આવા કોઈ પણ નિરાશાની કરચલી સુધ્ધાં ન હતી. એક દિવસ કેટલાક વૃધ્ધ આશ્રમમાં તેમની નજીક વાત કરી રહ્યા હતા. એમાં બે-ત્રણ સ્ત્રીઓ હતી. તેમાંથી એક બોલી ઊઠી કે, “ડોક્ટરના કોઈ સગાસબંધી ન હતા જે તેમને અહી મૂકી ગયા?” ત્યાં જ એક યુવતી બોલી, “પ્રભા દેવીના પતિનું મૃત્યુ યુવાનીમાં જ થઈ ગયું હતું. અને, તેમના મૃત્યુ વખતે સુ...

હમણાં થોડા દિવસ પહેલા અમદાવાદમાં એક કાર્યક્રમમાં ગયો હતો. મારા સાઢુભાઈના એક મિત્ર અમદાવાદમાં જ્યાં કાર્યક્રમ હતો એની બાજુમાં જ રહેતા હતા એટલે સાઢુભાઈએ કહ્યું કે તું ત્યાં જાય છે તો એના ઘરે જજે મળવા જેવા માણસ છે. રમેશભાઈ ડોબરિયા નામના આ બિલ્ડર કરોડોપતિ છે પણ અત્યંત સરળ સ્વભાવના છે. રમેશભાઈનો બહુ મોટો બંગલો હતો. મોટા ભાગના બંગલા ભૌતિક સુવિધાઓથી ભરેલા મકાન જ હોય છે જ્યારે રમેશભાઈનો બંગલો મને લાગણીઓથી ભરેલા ઘર જેવો લાગ્યો. આજે એવી પરિસ્થિતિ છે કે વહુ સાસુને સાથે રાખવા તૈયાર નથી ત્યારે આ ઘરમાં માત્ર સાસુ અને વહુ સાથે રહે છે એમ નહિ સાસુના સાસુ અને એના સાસુ પણ સાથે રહે છે. ફોટોમાં ચાર બહેનો દેખાય છે એ ચાર બહેનોમાં સૌથી પહેલા બેઠેલા માજી 102 વર્ષના છે અને એ વગર ચશ્માએ વાંચી પણ શકે છે. આ માજી રમેશભાઇના દાદીમાં છે. એની બાજુમાં રમેશભાઈના બા બેઠા છે એમની બાજુમાં રમેશભાઇના પત્ની અને સૌથી છેલ્લે રમેશભાઇના પુત્ર વધૂ બેઠા છે. આજના યુગમાં ચાર ચાર પેઢીની વહુઓ એક સાથે રહેતી હોય એવું સુખદ દ્રશ્ય તો ક્યાં જોવા મળે ? મારા વાંચક મિત્રોને મારે આ અદભૂત દૃશ્યના દર્શન કરાવવા હતા એટલે આ ફોટો ખાસ...